Tiêm vắc xin cho trẻ sinh non, nhẹ cân và trẻ có bệnh lý nền: Hướng dẫn an toàn từ Viện Nhi Trung Ương

1. Tại sao trẻ sinh non cần được ưu tiên tiêm chủng đúng lịch?

Trẻ sinh non (dưới 37 tuần thai) và trẻ nhẹ cân (dưới 2500g) bị thiệt thòi lớn do lượng kháng thể IgG truyền từ mẹ qua nhau thai chủ yếu diễn ra trong 3 tháng cuối thai kỳ. Đồng thời, hệ miễn dịch bẩm sinh và niêm mạc hô hấp non yếu khiến trẻ sinh non có nguy cơ nhiễm trùng phế cầu, ho gà, cúm và RSV nặng gấp 3 đến 5 lần so với trẻ đủ tháng. Trì hoãn tiêm chủng là một sai lầm phổ biến đặt trẻ vào vòng nguy hiểm chết người.

2. Nguyên tắc vàng: Tiêm theo TUỔI THỰC, không tính theo tuổi hiệu chỉnh

• Quy tắc tuổi thực (Chronological Age): Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y Tế Việt Nam đều khẳng định: Toàn bộ các mũi tiêm cơ bản (vắc xin 6 trong 1, phế cầu, tiêu chảy Rota, v.v.) phải được tiêm theo tuổi thực tính từ ngày sinh thực tế của trẻ, không lùi lịch theo tuổi hiệu chỉnh (Corrected gestational age).
• Liều lượng vắc xin: Sử dụng NGUYÊN LIỀU chuẩn như trẻ đủ tháng, tuyệt đối không tự ý chia nhỏ liều vì cơ thể trẻ sinh non vẫn có đủ khả năng sinh kháng thể bảo vệ an toàn.

3. Những lưu ý đặc biệt cho từng loại vắc xin ở trẻ sinh non

• Vắc xin Lao (BCG): Chỉ định tiêm khi trẻ đạt cân nặng tối thiểu từ 2000g (2.0kg) trở lên và tình trạng sức khỏe ổn định. Nếu trẻ sinh non dưới 2kg, tạm hoãn tiêm BCG và ưu tiên chăm sóc Kangaroo, tiêm bổ sung ngay khi đạt mốc 2kg.
• Vắc xin Viêm gan B sơ sinh: Nếu mẹ có HBsAg âm tính, trẻ dưới 2000g có thể hoãn mũi sơ sinh đến khi xuất viện hoặc đạt 2000g. Nếu mẹ có HBsAg dương tính, BẮT BUỘC tiêm ngay vắc xin Viêm gan B và Huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) trong vòng 12 giờ đầu sau sinh bất kể cân nặng của trẻ.
• Theo dõi cơn ngừng thở (Apnea) sau tiêm: Trẻ cực non sinh dưới 28 tuần thai có thể xuất hiện cơn ngừng thở hoặc nhịp tim chậm trong vòng 48-72 giờ sau mũi tiêm đầu tiên. Do đó, mũi 6in1 đầu tiên của nhóm trẻ này cần được thực hiện và theo dõi monitor liên tục tại bệnh viện có đơn vị hồi sức sơ sinh (NICU).