Sức khỏe tinh thần mẹ sau sinh: Nhận diện sớm và vượt qua trầm cảm hậu sản

1. Sự sụt giảm hormone đột ngột sau sinh

Trong vòng 48 giờ sau khi nhau thai tách khỏi tử cung, nồng độ hormone Estrogen và Progesterone trong cơ thể người mẹ sụt giảm hơn 100 lần về mức bình thường trước mang thai. Sự biến động nội tiết khốc liệt này tác động mạnh lên hệ thống dẫn truyền thần kinh Serotonin và Dopamine ở não bộ, kết hợp cùng áp lực chăm con và tình trạng thiếu ngủ kéo dài khiến người mẹ rất dễ tổn thương tâm lý.

2. Phân biệt Hội chứng Baby Blues và Trầm cảm sau sinh (PPD)

• Hội chứng Baby Blues (Phổ biến & Thoáng qua): Gặp ở 80% sản phụ trong 1-2 tuần đầu sau sinh. Biểu hiện: Dễ xúc động, mau nước mắt, lo lắng mơ hồ, thay đổi tâm trạng thất thường. Tình trạng này tự thoái lui sau ngày thứ 14 khi người mẹ được nghỉ ngơi đầy đủ.
• Trầm cảm sau sinh (Postpartum Depression - PPD): Bệnh lý nghiêm trọng gặp ở 15-20% phụ nữ, kéo dài trên 2 tuần liên tiếp. Triệu chứng: Mất hứng thú với mọi thứ, buồn bã triền miên, cảm giác kiệt quệ, tự trách bản thân là người mẹ tồi, khó gắn kết với con hoặc có những suy nghĩ sợ làm tổn thương bé và chính mình.

3. Thang đo trầm cảm sau sinh Edinburgh (EPDS) và hướng điều trị

Thang điểm EPDS gồm 10 câu hỏi tầm soát nhanh. Nếu điểm số ≥ 12, sản phụ có nguy cơ cao bị trầm cảm sau sinh. Hãy nhớ rằng: Trầm cảm sau sinh là một bệnh lý có thể điều trị khỏi hoàn toàn bằng trị liệu tâm lý nhận thức hành vi (CBT) hoặc thuốc chống trầm cảm an toàn cho con bú. Mẹ hãy dũng cảm chia sẻ với gia đình và tìm đến bác sĩ tâm lý ngay hôm nay.