Vắc xin Rota virus uống phòng tiêu chảy cấp: Rotarix, Rotateq và Rotavin-M1 nên chọn loại nào?

1. Nguy cơ mất nước cấp tính do Rota virus ở trẻ dưới 2 tuổi

Virus Rota là thủ phạm gây ra 40-50% các ca nhập viện vì tiêu chảy cấp mất nước ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Bệnh khởi phát đột ngột với triệu chứng nôn mửa liên tục trong 24 giờ đầu, sau đó tiêu chảy phân lỏng nhiều nước (10-20 lần/ngày) kéo dài từ 3 đến 8 ngày, kèm sốt cao. Mất nước và điện giải nhanh chóng có thể dẫn tới sốc giảm thể tích tuần hoàn, toan chuyển hóa và suy thận cấp nếu không được bù dịch kịp thời.

2. So sánh 3 loại vắc xin Rota uống phổ biến tại Việt Nam

• Rotarix (GSK - Bỉ): Vắc xin sống giảm độc lực đơn giá nguồn gốc người (chủng G1P[8]), tạo miễn dịch chéo bảo vệ chống lại nhiều chủng khác (G1, G2, G3, G4, G9). Phác đồ uống 2 liều.
• RotaTeq (Merck - Mỹ): Vắc xin sống tái tổ hợp ngũ giá (chứa 5 chủng virus lai bò - người: G1, G2, G3, G4 và P1A[8]). Phác đồ uống 3 liều.
• Rotavin-M1 (Polyvac - Việt Nam): Vắc xin sống giảm độc lực sản xuất từ chủng virus Rota phân lập tại Việt Nam (G1P[8]). Phác đồ uống 2 liều, chi phí tiết kiệm.

3. "Cửa sổ vàng" nghiêm ngặt về tuổi bắt đầu và kết thúc

Khác với các loại vắc xin tiêm, vắc xin Rota virus có quy định giới hạn độ tuổi cực kỳ chặt chẽ nhằm tránh nguy cơ lồng ruột sinh lý (Intussusception):

• Liều đầu tiên: Bắt buộc uống khi trẻ đạt từ 6 tuần tuổi đến trước 15 tuần tuổi (tròn 3 tháng 21 ngày). Tuyệt đối KHÔNG bắt đầu liều đầu tiên khi trẻ đã qua 15 tuần tuổi.
• Liều kết thúc: Phải hoàn thành toàn bộ phác đồ trước 24 tuần tuổi (với Rotarix) hoặc trước 32 tuần tuổi (với RotaTeq/Rotavin). Sau 8 tháng tuổi, trẻ không còn chỉ định uống vắc xin Rota.
• Xử trí khi trẻ nôn trớ sau uống thuốc: Theo khuyến cáo của WHO và CDC, nếu trẻ trớ hoặc nhổ một phần thuốc ngay sau khi uống, KHÔNG CẦN uống bù liều khác, vì lượng kháng nguyên hấp thụ vào niêm mạc miệng và họng đã đủ để kích hoạt hệ miễn dịch niêm mạc. Hãy cho trẻ uống liều tiếp theo theo đúng lịch hẹn.