Kiểm soát đường huyết thai kỳ: Lựa chọn tinh bột chậm và chia nhỏ bữa ăn

1. Cơ chế bệnh sinh của Đái tháo đường thai kỳ (GDM)

Từ tuần thứ 20 của thai kỳ, bánh nhau tăng cường sản xuất các hormone đối kháng insulin như Human Placental Lactogen (hPL), Estrogen và Cortisol. Ở người bình thường, tuyến tụy sẽ tăng tiết insulin gấp 2-3 lần để bù trừ. Tuy nhiên, nếu tụy không đáp ứng đủ, lượng đường trong máu mẹ sẽ tăng cao vượt ngưỡng, đi qua bánh nhau vào thai nhi gây tích tụ mỡ quá mức (thai to >4kg), làm tăng nguy cơ sinh non, hạ đường huyết sơ sinh và tiền sản giật.

2. Nghiệm pháp dung nạp Glucose đường uống (OGTT)

Thời điểm vàng để tầm soát là tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ bằng xét nghiệm dung nạp 75g glucose. Mẹ được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ nếu có ít nhất 1 trong 3 chỉ số vượt ngưỡng:

• Đường huyết lúc đói: ≥ 5.1 mmol/L (92 mg/dL)
• Đường huyết sau 1 giờ: ≥ 10.0 mmol/L (180 mg/dL)
• Đường huyết sau 2 giờ: ≥ 8.5 mmol/L (153 mg/dL)

3. Chiến lược dinh dưỡng kiểm soát đường huyết không cần dùng thuốc

• Quy tắc chiếc đĩa cân bằng: 1/2 đĩa là rau xanh củ quả giàu chất xơ; 1/4 đĩa là protein nạc (ức gà, cá hồi, thịt bò, đậu phụ); 1/4 đĩa là tinh bột chuyển hóa chậm có chỉ số GI thấp (gạo lứt, yến mạch nguyên hạt, khoai lang luộc, quinoa).
• Thứ tự ăn chuẩn: Luôn ăn rau củ trước để chất xơ tráng một lớp lót trong dạ dày làm chậm quá trình hấp thu đường, sau đó ăn thịt cá và cuối cùng mới ăn cơm.
• Vận động: Đi bộ nhẹ nhàng 15-20 phút sau mỗi bữa ăn chính giúp tế bào cơ sử dụng glucose trực tiếp mà không cần nhiều insulin.